Niet méér stroom opwekken, maar slimmer gebruiken

Vanwege alle aspecten die gepaard gaan met elektriciteit op veebedrijven verschuift de vraag van hoeveel stroom wordt opgewekt naar wanneer die stroom beschikbaar is en wat er met die stroom moet gebeuren: gebruiken, leveren of opslaan .

Opwek en verbruik niet gelijk
Omdat steeds meer kalverhouders beschikken over zonnepanelen, wordt er op zonnige dagen meer elektriciteit geproduceerd dan het bedrijf op dat moment nodig heeft. Die overtollige stroom gaat terug naar het net, terwijl juist in de vroege ochtend, de avond of tijdens perioden met weinig zon weer elektriciteit moet worden ingekocht.
Dat verschil tussen opwek en verbruik wordt steeds belangrijker. Door netcongestie is terugleveren op sommige locaties beperkt of financieel minder aantrekkelijk geworden. Tegelijkertijd rekenen energieleveranciers vaker met variabele tarieven of hogere kosten tijdens piekmomenten. Voor bedrijven die veel eigen zonnestroom produceren, ontstaat daardoor de vraag of het interessanter is om elektriciteit tijdelijk zelf op te slaan.

Een voordeel is ook dat een batterij kan helpen om pieken in het elektriciteitsverbruik af te vlakken. Daardoor blijft een kalverbedrijf binnen de grenzen van de gecontracteerde netaansluiting.

Slim energie opslaan
Zakelijke batterijopslag, ook wel Commercial & Industrial (C&I)-opslag genoemd, maakt het mogelijk om overtollige zonnestroom tijdelijk op te slaan en later op het eigen bedrijf te gebruiken. Volgens Matti Moorman van Next Source biedt dat veel voordelen: “Bijvoorbeeld wanneer de ventilatiecapaciteit tijdens warme dagen maximaal draait, bij het verwarmen van water of melk, of op momenten waarop de elektriciteitsprijs hoog is.” Next Source is gespecialiseerd in duurzame energie en batterijopslag.
Een tweede voordeel is dat een batterij kan helpen om pieken in het elektriciteitsverbruik af te vlakken. Daardoor blijft het bedrijf binnen de grenzen van de gecontracteerde netaansluiting en kunnen extra kosten voor piekbelasting worden voorkomen. “Zeker voor bedrijven die willen uitbreiden, maar geen zwaardere aansluiting kunnen krijgen, kan dat een interessant alternatief zijn”, stelt Moorman.

Slimme aansturing 
De batterij zelf vormt slechts een onderdeel van het systeem. Minstens zo belangrijk is volgens Moorman de software die bepaalt wanneer de batterij wordt geladen of ontladen. Via een zogenoemd Energy Management System (EMS) worden de zonnepanelen, de batterij en de elektriciteitsaansluiting continu op elkaar afgestemd. Daarbij wordt gekeken naar de actuele stroomproductie, het elektriciteitsverbruik op het bedrijf en de geldende energieprijzen. Op basis daarvan bepaalt het systeem automatisch of elektriciteit wordt opgeslagen, direct wordt gebruikt of alsnog aan het net wordt geleverd. Hierdoor hoeft de ondernemer niet voortdurend zelf in te grijpen.

In fase opbouwen
Familie Van Laar uit Den Velde (Ov) koos ervoor om de verduurzaming van haar bedrijf gefaseerd op te bouwen. Samen met Next Source werd eerst geïnvesteerd in 200 vierkante meter zonnecollectoren op de stal, gecombineerd met een buffervat van 15.000 liter. Met ondersteuning vanuit de ISDE-subsidie levert dit systeem inmiddels een belangrijk deel van de warmtevoorziening op het bedrijf. Harry van Laar: "Warm water hebben we iedere dag nodig. Door de zonnecollectoren besparen we flink op onze stookkosten.“
De volgende stap was de plaatsing van een batterijsysteem met een vermogen van 125 kW en een opslagcapaciteit van 261 kWh. De batterij is gekoppeld aan een bestaande zonnestroominstallatie van 525 kWp, waarvoor gebruik wordt gemaakt van de SDE++-regeling. Het EMS zorgt ervoor dat overtollige zonnestroom niet direct wordt teruggeleverd, maar eerst wordt opgeslagen. Vervolgens bepaalt het systeem automatisch of de elektriciteit later op het bedrijf wordt gebruikt of op een gunstig moment wordt verhandeld.

Alles begint met een goede analyse van het huidige energieverbruik.

Eerst rekenen, daarna investeren
Volgens Moorman is een batterij niet voor ieder kalverbedrijf automatisch de beste oplossing. De opbrengst hangt onder meer af van het jaarlijkse elektriciteitsverbruik, de grootte van de zonnestroominstallatie, de beschikbare netaansluiting en het dagelijkse verbruiksprofiel. “Daarom begint een goede businesscase met een analyse van het energieverbruik.”
Daarbij kijkt Moorman hoeveel zonnestroom nu wordt teruggeleverd, wanneer de grootste stroompieken optreden en hoeveel daarvan met opslag kan worden opgevangen. Ook fiscale regelingen, zoals de EIA, en subsidiemogelijkheden via onder meer de ISDE en SDE++, kunnen de investering aantrekkelijker maken. Moorman: "Een batterij moet niet zo groot mogelijk zijn, maar zo goed mogelijk aansluiten op het energieverbruik van het bedrijf. Pas dan haal je het maximale rendement uit je eigen zonnestroom én uit de investering."

Volgende stap in energiesysteem
Voor bedrijven die veel eigen elektriciteit opwekken, beperkt kunnen terugleveren of regelmatig tegen de grenzen van hun netaansluiting aanlopen, kan batterijopslag daarmee een volgende stap zijn naar een flexibeler en toekomstbestendiger energiesysteem. Van Laar: "Je merkt dat terugleveren steeds minder oplevert. Dan is het mooi dat je de stroom die je overdag opwekt later zelf kunt gebruiken. Dat maakt onze zonnepanelen weer een stuk rendabeler."

96 procent van opgewekte energie gebruiken

Bij Van Laar is gekozen voor een uitbreiding van de bestaande installatie met een batterij, afgestemd op het elektriciteitsverbruik en niet op het vermogen van de zonnestroominstallatie. De zonnestroominstallatie blijft daarbij gewoon onder de bestaande SDE++-regeling vallen, terwijl de batterij ervoor zorgt dat een groter deel van de opgewekte elektriciteit op het eigen bedrijf wordt benut. Uit een energiesimulatie blijkt dat hierdoor 96 procent van het jaarlijkse elektriciteitsverbruik met eigen zonnestroom kan worden afgedekt. Slechts 4 procent hoeft nog van het net te worden ingekocht. 
Na toepassing van de Energie-investeringsaftrek (EIA), en de inkoop van resterende stroom op gecontracteerde tarief is dit goed voor een terugverdientijd van zes jaar. Daarnaast helpt de batterij terugleverkosten te beperken en biedt het systeem mogelijkheden voor back-upvermogen en het opvangen van vermogenspieken.
In veel gevallen is er ook de mogelijkheid om aanspraak te maken op bijvoorbeeld de Duurzaamheidsbijdrage van de Rabobank. Hiermee kan de terugverdientijd verkort worden.