Nederland is de weg kwijt

Dat zijn toch de problemen waar een overheid zich in de eerste plaats druk om zou moeten maken? Toch lijkt Den Haag vaak met heel andere zaken bezig. Er gaan miljarden euro's naar het opkopen van boeren en daarnaast worden ondernemers met een volstrekt legale vergunning, die boer willen blijven, gedwongen om de zaak op te heffen. Het stikstofbeleid is volledig vastgelopen. Een wet die ooit is bedacht om de natuur juridisch te beschermen, heeft geleid tot een administratief moeras waarin we steeds verder vastlopen. Het lijkt soms alsof de papieren werkelijkheid belangrijker is geworden dan de werkelijkheid buiten.

Daar komt nog iets bij. De overheid reserveert ongeveer 20 miljard euro voor het opkopen van bedrijven en het stimuleren van innovaties. Dat klinkt indrukwekkend, maar uiteindelijk betaalt niet de overheid de rekening; die wordt betaald door de belastingbetaler of door de markt. Een innovatie is pas echt een innovatie als ondernemers en afnemers er zelf voor willen kiezen. Subsidies zijn prima om een ontwikkeling een zetje te geven, maar niet om jarenlang kunstmatig een verliesgevende bedrijfstak in stand te houden. Als een bedrijfstak alleen overleeft met overheidsgeld, moeten we ons afvragen of we wel op de juiste weg zijn. Ondernemers zijn gebaat bij een overheid die ruimte geeft om te ondernemen, niet bij een overheid die de markt probeert over te nemen.

Wat mij betreft moeten deze basisvoorzieningen altijd vóór de ideologische wensen komen.

Ook wordt er veel belastinggeld vrijgemaakt voor wensnatuur. Begrijp me niet verkeerd: een mooi landschap en waardevolle natuur zijn belangrijk. Maar als mensen geen woning kunnen vinden, de zorg onder druk staat en steeds meer gezinnen financieel vastlopen, dan mogen we ons best afvragen of de balans nog klopt. Wat mij betreft moeten deze basisvoorzieningen altijd vóór de ideologische wensen komen.

Wat me daarnaast zorgen baart, is de enorme invloed van actiegroepen en NGO's op het Haagse beleid. Natuurlijk mogen maatschappelijke organisaties hun stem laten horen. Dat hoort bij een democratie. Maar wanneer beleid steeds verder wordt gevormd door organisaties die ver van de dagelijkse boerenpraktijk afstaan, verlies je het contact. Dan ontstaan regels die alleen op papier logisch lijken, maar buiten nauwelijks uitvoerbaar zijn. Het gevolg zien we inmiddels overal terug met onder andere een dramatische daling van het vertrouwen in de overheid.

Juist daarom moeten we weer terug naar de basis. Een overheid is er in de eerste plaats om te zorgen voor veilig wonen en werken, goede gezondheidszorg, degelijk onderwijs, betaalbare woningen en voldoende gezond voedsel. Dat zijn de fundamenten waarop een samenleving draait. Zonder die basis wordt elke andere ambitie een stuk minder belangrijk.

Nederland beschikt over een van de meest efficiënte landbouwsectoren ter wereld. Die moeten we niet afbreken, maar koesteren. Goed en betaalbaar voedsel is geen vanzelfsprekendheid. Het is een eerste levensbehoefte.

Misschien wordt het tijd dat Den Haag weer wat vaker uit het raam kijkt in plaats van naar de stapels rapporten op het bureau. Dan wordt vanzelf duidelijk waar de echte zorgen van de Nederlanders liggen. En misschien maken we dan eindelijk weer keuzes die het land sterker maken, in plaats van ingewikkelder.

Hans Luijerink
Voorzitter VVK