Kansen voor kalverurine als kunstmestvervanger 

Om als renure-meststof te worden aangemerkt, moet een mestproduct aan een aantal kwaliteitseisen voldoen. Allereerst gaat het niet om onbewerkte dierlijke mest. De mest moet een gecertificeerd bewerkingsproces ondergaan waarbij de stikstof wordt geconcentreerd. Dat kan bijvoorbeeld door ammoniakstrippen, omgekeerde osmose of een andere techniek waarmee een mineraal stikstofproduct ontstaat. Urine van vleeskalveren is daarmee niet automatisch een renure-meststof, maar vormt wel een geschikte grondstof voor verdere verwerking.
Daarnaast moet het eindproduct qua werking sterk lijken op minerale kunstmest. Daarom schrijft de Europese Commissie voor dat minimaal 90 procent van de totale stikstof in minerale vorm aanwezig moet zijn, of dat de verhouding tussen organisch gebonden koolstof en totale stikstof maximaal 3 bedraagt. Door het lage gehalte aan organische stof komt de stikstof snel beschikbaar voor het gewas en is deze, net als kunstmest, direct opneembaar voor de plant.

Gecertificeerde producent
Sinds juni 2026 is het in Nederland toegestaan om onder voorwaarden maximaal 80 kilogram stikstof per hectare uit renure-producten bovenop de gebruiksnorm van 170 kilogram stikstof uit dierlijke mest toe te dienen. De renure moet daarbij afkomstig zijn van een geregistreerde of gecertificeerde producent en voldoen aan de Europese kwaliteitseisen.
Voor de vleeskalverhouderij kan dat op termijn nieuwe kansen bieden, vooral doordat emissiearme stalsystemen steeds vaker urine en vaste mest direct van elkaar scheiden via dagontmesting. Denk daarbij aan stallen met mestschuiven en mestbanden waar de urine continue uit de stal stroomt. Omdat de urine uit deze stalsystemen nog relatief te veel organische stof bevat, is een gecertificeerde vervolgbewerking noodzakelijk. Pure kalverurine blijft dus wettelijk gezien dierlijke mest en wordt niet aangemerkt als kunstmestvervanger.

Hoge werkingscoëfficiënt
Uit de praktijkproef Betere stal, betere mest, beter oogst (BSMO) is urine afkomstig van vleeskalveren vergeleken met kunstmest. Daaruit blijkt dat kalverurine een aanzienlijke stikstofwerking heeft. Op grasland varieerde de stikstofwerking van urinefracties tussen 51 en 77 procent in vergelijking met kunstmest. Dat was wel lager dan vooraf werd verwacht, waarschijnlijk door ammoniakvervluchtiging bij de toediening. Een emissiearme aanwending van ammoniumhoudende renure-meststoffen blijft volgens de onderzoekers daarom een belangrijk aandachtspunt.
Bij snijmais waren de resultaten gunstiger. Wanneer de kalverurine naast de rij werd geïnjecteerd en volledig met grond werd afgedekt, was de stikstofwerking vergelijkbaar met die van kunstmest die bij het zaaien in de rij werd toegediend. Volgens de onderzoekers hangt dit verschil waarschijnlijk samen met de toedieningstechniek: op grasland bleef de urine in open sleufjes liggen, terwijl deze bij mais volledig werd afgedekt, waardoor minder ammoniak kon vervluchtigen.

Je zult het moeten zoeken in de juiste toedieningstechniek en het aanwendmoment.”

Emissiearme toediening
Ook Dirk Thijssen van het Nutriënten Management Instituut (NMI) hamert op een goede emissiearme toediening van ammoniunhoudende renure-meststoffen. De piek van ammoniak vervluchtiging ligt op één uur na aanwending op grasland en ijlt nog een aantal uren na. “Toedienen en een dag later de mest inregenen heeft voor de ammoniak vervluchtiging dus geen zin. Je zult het dus moeten zoeken in de juiste toedieningstechniek en het aanwendmoment.”

Lees het volledige artikel in vakblad De Kalverhouder dat zaterdag 8 augustus verschijnt.

Nog weg te gaan naar erkenning

Voordat kalverurine als renure mag worden afgezet, moet de Europese Commissie het product toestaan. Cumela, de organisatie voor loonwerkers en mesttransporteurs, en LTO Nederland lobbyen hiervoor in Brussel. Pure urine voldoet aan de Europese kwaliteitseisen voor renure, alleen de borging en certificering vraagt aandacht. Denk hierbij aan analysegegevens, herkomstbewijs, sluitende administratie, etc. Soortgelijke lobbytrajecten lopen er ook voor het CowToilet van Hanskamp. Het is de vraag of kalverhouders zelf voor de borging en certificering kunnen zorgen of dat dit beter past bij loonwerkers, mestverwerkers of coöperatieve verwerkingsinstallaties die gescheiden kalverurine opwerken tot een gecertificeerde renure-meststof.