Veilig werken blijft actueel

Veel kalverhouders denken dat een RI&E alleen verplicht is wanneer er personeel in vaste dienst is. Dat is een misverstand. Ook bedrijven die werken met zzp'ers, stagiairs, vrijwilligers of familieleden die op de loonlijst staan, vallen in veel gevallen onder de Arbowet waardoor deze bedrijven verplicht zijn een RIE op te stellen. De bepalende factor is of er sprake is van een gezagsverhouding: bepaalt de ondernemer wat er moet gebeuren en hoe het werk wordt uitgevoerd, dan geldt de verplichting voor het opstellen van een RIE.
Juist op kalverbedrijven is die situatie eerder regel dan uitzondering. Tijdens het opzetten van een nieuwe ronde worden regelmatig extra arbeidskrachten ingehuurd. Wanneer deze op uurbasis werkzaamheden verrichten onder aansturing van de ondernemer, is sprake van een gezagsverhouding en valt het bedrijf onder de arbowetgeving. Dat ligt anders bij aangenomen werk. Schakelt een ondernemer bijvoorbeeld een bedrijf in die zelfstandig bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd, dan is geen sprake van een gezagsverhouding en geldt de verplichting voor dat werk niet.

Praktisch hulpmiddel
Een risico-inventarisatie is meer dan een administratieve verplichting: het is een praktisch hulpmiddel om risico's op het bedrijf systematisch in kaart te brengen om ongevallen te voorkomen. Vervolgens wordt in een plan van aanpak vastgelegd welke maatregelen worden genomen om die risico's te verkleinen. Voor veebedrijven is de regeling relatief eenvoudig. Bedrijven met minder van 25 werknemers hoeven hun RIE niet te laten toetsen door een gecertificeerde deskundige wanneer gebruik wordt gemaakt van de erkende digitale branche-RIE voor de melkvee-, graasdieren en kalverhouderij.
Via kennisinstituut Stigas is hiervoor een online hulpmiddel beschikbaar dat speciaal is ontwikkeld voor agrarische bedrijven. Via de website van Stigas kunnen ondernemers inloggen op de digitale RIE en vragen beantwoorden over onder meer de inrichting van het bedrijf, machines, gevaarlijke stoffen, persoonlijke beschermingsmiddelen en werkzaamheden die worden uitgevoerd. Na het invullen genereert het systeem automatisch een RIE en een plan van aanpak. De ondernemer kan met dit document vervolgens aan de slag gaan om het bedrijf veiliger te maken en later eenvoudig het plan aanpassen wanneer de situatie op het bedrijf verandert.

Regelmatig vernieuwen
Hoewel een ingevulde RIE geldig blijft zolang de bedrijfssituatie niet verandert, is het verstandig deze regelmatig opnieuw tegen het licht te houden. Machines worden vervangen, werkprocessen veranderen waardoor ook nieuwe risico's kunnen ontstaan. Een actualisatie eens in de vier jaar wordt daarom aanbevolen. Bij grotere wijzigingen op het bedrijf is het verstandig de RIE direct aan te passen. Door vooraf na te denken over mogelijke risico’s die kunnen ontstaan in de nieuwe situatie, kunnen gevaarlijke situaties vaak worden voorkomen.

Arbeidsinspectie ingeschakeld
Wanneer een medewerker of ingehuurde kracht betrokken raakt bij een ernstig ongeval, moet de Arbeidsinspectie ingeschakeld worden. Daarbij wordt onder meer gekeken of het bedrijf beschikt over een actuele RIE en of de beschreven veiligheidsmaatregelen daadwerkelijk zijn uitgevoerd. Een basiscontract met een arbodienst kan helpen bij de uitvoering van de RIE. Daarmee voldoet een ondernemer tevens aan de verplichtingen uit de Wet verbetering poortwachter.
Veiligheid beperkt zich niet tot medewerkers. Ook adviseurs, dierenartsen, leveranciers of andere bezoekers kunnen betrokken raken bij een ongeval op het bedrijf. Denk aan een val in een open mestkelder of een ongeval met machines. Idealiter valt dit onder de aansprakelijkheidsverzekering van de ondernemer omdat er geen gezagsverhouding is tussen adviseur en ondernemer. Maar ook slachtoffers kunnen een ongeval melden bij de Arbeidsinspectie. Bij ernstige ongevallen geldt eveneens een meldingsplicht voor de ondernemer. Het uitstellen of achterwege laten van een melding kan leiden tot een boeterapport van de Arbeidsinspectie.

Begint met bewustwording
Ook dit jaar vonden opnieuw meerdere ernstige bedrijfsongevallen plaats in de agrarische sector, waaronder ook op kalverbedrijven. Een RIE voorkomt op zichzelf geen ongevallen. Wel helpt het ondernemers om bewust stil te staan bij de risico's op hun bedrijf en gericht maatregelen te nemen. Zeker nu opnieuw meerdere ernstige bedrijfsongevallen de agrarische sector hebben geraakt (zie kader), is dat geen overbodige luxe. Veilig werken begint immers met het herkennen van risico's voordat er iets misgaat.