'Overheid onderbouwt effectiviteit stikstofmaatregelen onvoldoende'

SSC vindt dat de overheid onvoldoende aantoont welke aanvullende stikstofmaatregelen noodzakelijk zijn en welk effect deze hebben op de natuur. De stichting wijst erop dat de stikstofdepositie in natuurgebieden grotendeels wordt berekend, terwijl de ammoniakconcentratie in de lucht wel wordt gemeten. Volgens SSC moet beter worden vastgesteld hoeveel stikstof daadwerkelijk in natuurgebieden terechtkomt en welke gevolgen dit heeft voor de natuurkwaliteit. Pas daarna kan volgens de stichting worden bepaald welke maatregelen nodig en effectief zijn.

Minder uitstoot maar luchtconcentratie gelijk
Daarbij wijst SSC op de ontwikkeling van de ammoniakuitstoot en de gemeten concentraties in de buitenlucht. De Nederlandse landbouw heeft de ammoniakuitstoot sinds 1990 met ongeveer 70 procent teruggebracht. Tegelijkertijd zijn de gemiddelde ammoniakconcentraties in de lucht volgens metingen van het RIVM de afgelopen twintig jaar relatief stabiel gebleven. Voor SSC roept dit vragen op over de effectiviteit van verdere generieke emissiereducties. De stichting verlangt dat de overheid inzichtelijk maakt in hoeverre aanvullende reducties daadwerkelijk bijdragen aan natuurbehoud en natuurverbetering.

Zware gevolgen voor melkveehouders
Ook de voorgestelde beperkingen voor agrarische bedrijven rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden stuiten op kritiek. In de plannen worden onder meer normen genoemd van 1,5 grootvee-eenheid per hectare en maximaal 170 kilogram stikstof per hectare. De stichting vreest dat deze eisen voor veel melkveehouders economisch en praktisch onuitvoerbaar zijn. Volgens SSC ontbreekt een duidelijke analyse van de gevolgen voor de bedrijfsvoering en het toekomstperspectief van de betrokken ondernemers.
Daarnaast stelt SSC vragen bij maatregelen om de belasting van oppervlaktewater met meststoffen te verminderen. De stichting verwijst naar gegevens uit de Emissieregistratie waaruit blijkt dat de emissiefactoren voor het rechtstreeks meemesten van sloten bij grasland sinds 1995 en bij bouwland sinds 2010 op nul staan. Dat sluit belasting via uit- en afspoeling niet uit, maar de overheid moet volgens SSC duidelijker onderbouwen welke emissieroutes met de nieuwe maatregelen worden aangepakt.

Onvoldoende perspectief voor PAS-melders
Volgens SSC bieden de plannen ook onvoldoende perspectief voor de circa 2.600 PAS-melders en de interimmers die nog altijd in juridische onzekerheid verkeren. Sinds de PAS-uitspraak van de Raad van State in mei 2019 is de vergunningverlening voor veel agrarische bedrijven ernstig bemoeilijkt. De stichting constateert dat de nieuwe plannen geen concrete oplossing bieden om deze ondernemers op korte termijn duidelijkheid te geven over hun toekomst.

Onzekerheid over vergunningverlening
Daarnaast biedt de aangekondigde invoering van een rekenkundige ondergrens per 1 juli 2027 volgens SSC evenmin voldoende zekerheid. De hoogte van deze ondergrens en de voorwaarden voor toepassing moeten nog worden vastgesteld. Daardoor is onduidelijk hoeveel ondernemers hiermee daadwerkelijk geholpen worden. De stichting signaleert bovendien tegenstrijdigheden in de plannen over de juridische positie van PAS-melders en interimmers. Enerzijds wordt gesproken over situaties waarin geen natuurvergunning meer nodig zou zijn, terwijl anderzijds een nieuwe referentiesituatie wordt aangekondigd die vergunningverlening mogelijk moet maken. Dit leidt volgens de stichting tot onduidelijkheden en juridische procedures.

Geen doorbraak in stikstofimpasse
Stichting Stikstofclaim roept de minister op om prioriteit te geven aan het herstellen van de vergunningverlening en aanvullende maatregelen beter te onderbouwen. Daarbij moeten volgens de stichting zowel de daadwerkelijke effecten op de natuur als de economische gevolgen voor agrarische bedrijven worden meegewogen. Volgens SSC zijn zeven jaar na de PAS-uitspraak opnieuw ingrijpende beleidsvoornemens gepresenteerd, zonder dat er een concrete oplossing ligt voor de ondernemers die al jarenlang in onzekerheid verkeren.