Gelderland stemt in met strenge regels in zones

De nieuwe regels zijn onderdeel van de wijziging van de Gelderse Omgevingsverordening 2025-2026. De zogenoemde stikstofreductiegebieden liggen op en rond de Veluwe, de Landgoederen Brummen en de Natura 2000-gebieden Bekendelle en Willinks Weust bij Winterswijk. Het gaat om stikstofgevoelige natuur en stroken van maximaal 500 meter daaromheen. Volgens de provincie leveren maatregelen dichtbij stikstofgevoelige natuur relatief veel effect op voor het terugdringen van de stikstofbelasting.

Geen nieuwe veehouderijen
De eerste regels treden al op 23 oktober 2026 in werking. Vanaf dat moment mogen zich in de stikstofreductiegebieden geen nieuwe veehouderijen vestigen. Hervestiging op een bestaande veehouderijlocatie blijft wel mogelijk, bijvoorbeeld wanneer een ondernemer verhuist naar een bestaande locatie. Voor niet-grondgebonden veehouderijen geldt bovendien een verbod op uitbreiding. Daaronder verstaat de provincie onder meer het vergroten van agrarische bebouwing, zoals stallen. Daarmee wil Gelderland voorkomen dat het aantal landbouwhuisdieren en daarmee de stikstofuitstoot binnen de zones verder toeneemt.

Uitbreiding om dierenwelzijn
Op het uitbreidingsverbod bestaan uitzonderingen. Uitbreiding blijft onder voorwaarden mogelijk wanneer die noodzakelijk is om aan dierenwelzijnseisen te voldoen. Ook kan uitbreiding van het aantal dieren mogelijk blijven wanneer een ondernemer dierrechten voor dezelfde diersoort overneemt van een ander bedrijf binnen het stikstofreductiegebied. Daarmee moet worden voorkomen dat het totale aantal dieren in het gebied door zo'n uitbreiding toeneemt. Voor bepaalde bedrijven gelden daarnaast uitzonderingen. De provincie noemt onder meer bedrijven met minder dan 1,5 grootvee-eenheid (GVE) per hectare, bedrijven met minimaal 3.020 uur weidegang per jaar en bedrijven die jaarlijks minimaal achttien weken leegstaan.

Ook renure valt onder kunstmestverbod maar er is wel een motie aangenomen om te onderzoeken welke soorten stikstofkunstmest in de toekomst eventueel kunnen worden toegestaan.

Kunstmest vanaf 2030 verboden
Een volgende belangrijke verandering volgt op 1 januari 2030. Vanaf dat moment mag binnen de stikstofreductiegebieden geen stikstofhoudende kunstmest meer op of in de bodem worden gebruikt. Ook renure valt volgens de provincie onder dit verbod. Provinciale Staten namen woensdag wel een motie aan waarin het provinciebestuur wordt gevraagd om te onderzoeken welke soorten stikstofkunstmest eventueel toch kunnen worden toegestaan. Daarmee bestaat de mogelijkheid dat het verbod voor 2030 nog wordt aangepast en niet voor alle soorten stikstofkunstmest gaat gelden.

Emissie-eisen vanaf 2035
Op langere termijn volgen aanvullende eisen. Vanaf 2035 moeten veehouderijen in de stikstofreductiegebieden voldoen aan emissie-eisen voor veestallen. Ook worden dan eisen gesteld aan onder meer stookinstallaties en het gebruik van mobiele werktuigen. De precieze gevolgen daarvan voor individuele veehouderijen hangen af van de verdere uitwerking van de regels en de bedrijfssituatie. De provincie kondigt aan ondernemers bij de aanpassingen te ondersteunen met subsidies, kennis en advies. De eerste aanvullende subsidiemogelijkheden zijn volgens Gelderland vanaf oktober 2026 beschikbaar.

Rekenkundige ondergrens
Naast wijzigingen in de verordening namen Provinciale Staten verschillende moties over het stikstofbeleid aan. Zo moet Gelderland een rekenkundige ondergrens voor stikstofdepositie opnemen zodra het Rijk dat eveneens doet. Onder die grens zou de berekende stikstofneerslag te onzeker zijn om nog aan één individuele bron toe te rekenen. Ook riepen de Staten het provinciebestuur op om bij het stikstofbeleid niet uitsluitend naar rekenmodellen te kijken, maar ook naar metingen en waarnemingen in de natuur.