Provincie Brabant houdt deur op een kier, boerenorganisaties verdeeld

Gedeputeerde Saskia Boelema (D66) verdedigde vrijdag tijdens een ingelast debat in Provinciale Staten het voornemen om de natuurvergunningen van de vijf pluimveehouders in te trekken. De provincie is daartoe gekomen na een rechterlijke uitspraak over de stikstofbelasting op kwetsbare natuur. Volgens het provinciebestuur bieden de plannen die de ondernemers hebben ingediend onvoldoende zekerheid dat de stikstofneerslag op de betrokken Natura 2000-gebieden voldoende wordt teruggebracht.

De vijf pluimveehouders hebben eind vorig jaar reductieplannen ingediend. Volgens hun adviseurs zouden de voorgestelde maatregelen de stikstofuitstoot met 50 tot 85 procent kunnen verminderen. De provincie vindt echter dat daarmee onvoldoende wordt aangetoond dat de natuur voldoende wordt beschermd. De rechter heeft de provincie bovendien opgedragen om samen met de betrokken ondernemers en milieuorganisaties naar een oplossing te zoeken die leidt tot een blijvende en substantiële vermindering van de stikstofneerslag.

Nieuwe plannen blijven mogelijk
Boelema houdt de mogelijkheid open om de ingediende plannen opnieuw te beoordelen. Ook andere oplossingen kunnen nog worden ingebracht. Daarbij wordt gekeken naar het zogenoemde trappetje van Remkes: eerst innoveren, daarna extensiveren, omschakelen of verplaatsen en pas als laatste optie stoppen. De provincie heeft bovendien tijd gekocht door een dwangsom van 75.000 euro te accepteren. Daarmee kan het overleg met de vijf ondernemers worden voortgezet. Tegelijkertijd blijft de juridische uitspraak van kracht en kan de provincie niet onbeperkt wachten met handelen.

Ook de aangekondigde nieuwe stikstofwetgeving vanuit het Rijk kan van invloed zijn. Landbouwminister Jaimi van Essen en premier Rob Jetten hebben de afgelopen dagen aangedrongen op het zorgvuldig doorlopen van alle mogelijke opties. Het kabinet werkt aan een spoedwet die in het najaar moet verschijnen. Zolang die wetgeving er niet is, biedt zij de provincie echter nog geen concrete juridische basis voor een andere aanpak. Premier Jetten bracht donderdag een werkbezoek aan Noord-Brabant en sprak daar onder meer met boeren. De situatie van de vijf pluimveehouders stond daarbij centraal. Het kabinet wil volgens Jetten snel werk maken van nieuwe stikstofwetgeving.

Grote opkomst bij provinciehuis
Buiten het provinciehuis in Den Bosch verzamelden zich vrijdag honderden boeren en honderden trekkers. Boerenorganisaties hadden gerekend op een grote opkomst uit Noord-Brabant en andere delen van Nederland. De demonstratie richtte zich niet alleen op de vijf pluimveehouders, maar ook breder op het stikstofbeleid en de positie van boeren. Het protest bracht vrijdag ook een andere ontwikkeling aan het licht: de onderlinge verhoudingen tussen boerenorganisaties staan onder druk. Vertegenwoordigers van Farmers Defence Force (FDF) en de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) botsten openlijk over de manier waarop de belangen van boeren moeten worden verdedigd.

Vanaf verschillende podiumwagens werd kritiek op elkaars aanpak geuit. Waar ZLTO inzet op overleg en bestuurlijke beïnvloeding, kiest FDF nadrukkelijker voor actie en druk van buitenaf. Tijdens het protest werd duidelijk dat beide organisaties niet dezelfde koers voor ogen hebben. De tegenstelling is opvallend omdat beide organisaties zich verzetten tegen het voorgenomen intrekken van de vergunningen. De gezamenlijke onvrede over het Brabantse stikstofbeleid blijkt daarmee niet automatisch te leiden tot een gezamenlijke strategie.

Provincie moet opnieuw afwegen
Voor de vijf pluimveehouders betekent de nieuwe ontwikkeling vooral uitstel van een definitieve beslissing. De provincie gaat de alternatieve plannen opnieuw bekijken en blijft ondertussen met de ondernemers in gesprek. Een nieuwe beoordeling biedt echter geen garantie dat de vergunningen uiteindelijk behouden blijven. De komende maanden worden daarmee bepalend. Als de reductieplannen voldoende zekerheid bieden voor de natuur, kan een andere oplossing mogelijk worden. Ook de nieuwe landelijke stikstofwetgeving kan het speelveld veranderen. Maar zolang die maatregelen nog niet zijn uitgewerkt en vastgesteld, blijft het voorgenomen intrekken van de vijf vergunningen als reële mogelijkheid op tafel liggen.