'Vaak ben ie te bange'

Zo herinner ik me nog goed hoe de oudste leerde fietsen. Eerst met zijwielen en toen die eraf gingen: vallen, opstaan en weer door. Meters werden kilometers. Op de fiets naar opa en oma. Het kostte meer dan een uur, met af en toe een drinkpauze en soms even een helpende hand. Maar we kwamen er. En trots dat ze was toen ze vertelde dat ze het "echt helemaal zelf had gedaan".

Onze jongste dochter mag binnenkort haar hbo-diploma in ontvangst nemen. We hebben haar zien zwoegen, tegenslagen zien incasseren, maar vooral zien doorzetten. Voor een doener is het lastig om binnen te zitten met een laptop en boeken. Maar het is haar gelukt. Nu wil ze aan het werk.

Ook de eerste keer dat onze zoon hielp met het afleveren, staat me nog bij. Natuurlijk was hij gewend aan de kalveren en was hij vaak genoeg mee de stallen in geweest, maar toch heerst er bij het laden een andere hectiek dan tijdens de dagelijkse voer- en controleronden. Nu ben ik trots als ik hem de kalveren na de vrachtwagen zie dirigeren.

Vaak ben ie te bange… Juist aan deze woorden uit hun jeugd denk ik tegenwoordig vaak terug. Want eerlijk, ik word steeds banger voor de toekomst. Op onze kinderen kan ik trots zijn op wat ze bereikt hebben. Maar wat onze overheid wil bereiken, bekijk ik met grote zorgen.

Als boeren hebben we een bedrijf opgebouwd. Vaak generatie op generatie. Bij tegenslag zijn we blijven knokken, niet opgeven omdat dat makkelijker is. Nu wil de overheid de natuur redden door boeren te saneren. Als landbouw hebben we sinds 1990 al 60 procent stikstof gereduceerd. We kunnen hier nog meer vanaf halen, maar daar verandert de natuur niet van. Daarvoor zijn er te veel andere invloedsfactoren, zoals klimaatverandering en droogte, om er en paar te noemen. Een portemonnee met belastinggeld vullen voor de stoppers is makkelijk gedaan, maar perspectiefvol beleid voor de blijvers opzetten, schijnt onmogelijk te zijn.

Juist als het moeilijk wordt, blijven we vechten voor wat belangrijk is. Dat de strijd steeds harder wordt, vind ik lastig, maar ook begrijpelijk. Wat je hebt opgebouwd, laat je niet zomaar verdwijnen. Het is niet alleen de angst die voor boosheid zorgt, misschien nog meer het gevoel niet gewenst te zijn. Niet gehoord te worden.

Dat alles bij elkaar is de druppel die de emmer doet overlopen. En eerlijk? Ik weet het niet meer. Wat kan ik nog doen om iemand die het slechtste van mij gelooft, vertrouwen te geven? Aan de andere kant: ik wil het ook niet meer. De grens van wat we aan kunnen is bereikt; voor boerengezinnen, maar ook voor werknemers die betrokken zijn bij de agrarische sector. Als praten geen zin meer heeft, als er alleen wordt geluisterd maar niets wordt gedaan met die woorden, dan verandert er ook iets in jezelf. Nu ben ik nog geen actievoerder, mijn stem laat ik graag op andere manieren horen. Maar ik begrijp iedereen die in opstand komt heel goed.

Evelien Smit
trotse kalverhoudster in Nieuweroord