Kamer wil herbeoordeling eco-aanvragen na golf afwijzingen

Een motie van het CDA, gesteund door VVD, ChristenUnie en SGP, vraagt om een herbeoordeling van beschikkingen die hebben geleid tot verlaging of afwijzing van vergoedingen. Daarbij moet de menselijke beoordeling een grotere rol krijgen. De oproep volgt op signalen van LTO Nederland, dat meldingen ontvangt van boeren en tuinders die hun eco-activiteiten voor 2025 afgekeurd zien worden. Volgens de belangenorganisatie gebeurt dat regelmatig met een beperkte, onduidelijke of volgens ondernemers zelfs onterechte onderbouwing door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Grote financiële impact
De financiële impact kan aanzienlijk zijn. Wanneer eco-activiteiten worden afgekeurd, vervalt de vergoeding vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, wat voor individuele bedrijven kan oplopen tot tienduizenden euro’s. Een veel genoemd voorbeeld is de afkeuring van percelen met groenbedekking. In diverse gevallen zou niet zijn voldaan aan de eis van minimaal 80 procent bodembedekking in de winterperiode. Volgens LTO speelt hierbij mee dat gewassen door vorst zijn afgestorven. Voor 2025 is echter afgesproken dat ook doodgevroren gewas meetelt als bodembedekking.

Rol van satellietcontrole
De problemen lijken samen te hangen met een nieuwe controlemethode. Voor het eerst maakt RVO op grote schaal gebruik van satellietbeelden die met behulp van algoritmes worden geanalyseerd. Volgens de dienst worden deze uitkomsten altijd beoordeeld door een medewerker, maar in de praktijk zou dat systeem nog niet feilloos functioneren. RVO erkent dat er meer afwijzingen zijn, mede doordat de controle is aangescherpt. Tegelijk wijst de dienst erop dat de eco-regeling gebaseerd is op een resultaatverplichting. Als niet aan de voorwaarden wordt voldaan, moet een activiteit worden ingetrokken, tenzij sprake is van overmacht.

Miniser Jaimi van Essen: "Het is niet de bedoeling dat zij afhaken door problemen in de uitvoering” 

Zorgen over vertrouwen
De Tweede Kamer vreest dat de huidige gang van zaken leidt tot onzekerheid onder boeren en dat dit de bereidheid om deel te nemen aan de eco-regeling ondermijnt. De regeling vormt een belangrijke pijler onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en moet bijdragen aan verdere verduurzaming van de landbouw. Naast de herbeoordeling vraagt de Kamer het kabinet om maatregelen te verkennen om het vertrouwen in de uitvoering te herstellen en deelname in 2026 te stimuleren.

Minister onderzoekt situatie
Jaimi van Essen heeft aangegeven de situatie te willen onderzoeken. Hij wil in kaart brengen waarom zoveel aanvragen zijn afgewezen en of bijsturing mogelijk is. “We willen boeren juist beter belonen voor hun inzet voor natuur en landschap. Het is niet de bedoeling dat zij afhaken door problemen in de uitvoering,” aldus de minister. Intussen roept LTO Nederland boeren op om alert te blijven en bij afwijzingen tijdig bezwaar aan te tekenen. Daarbij is het van belang dat ondernemers kunnen aantonen dat zij aan de voorwaarden hebben voldaan, bijvoorbeeld met beeldmateriaal van percelen.