‘Biest is mijn ding’

Dat het biestmanagement geëvolueerd is naar wat het nu is, heeft een reden. Tien jaar geleden zijn er op het melkveebedrijf van de familie Manders in Deurne (NBr) veel problemen met cryptosporidiose, kortweg crypto. Veel uitval, een slechte groei van de opfokkalveren en een matige kwaliteit van de stierkalveren die via de handelaar het bedrijf verlaten, zijn het gevolg. Een frustrerende tijd voor de ondernemers. De Brabanders gooien het roer om.
Yvon - die naast haar werk op de boerderij als jongveespecialist werkt bij een veevoerbedrijf - verdiept zich in de materie: “Je kunt praten over huisvesting, voeding of het stalklimaat, maar alles begint bij een goede biestgift.” Dat er in biest antistoffen zitten tegen ziektes, weet intussen elke veehouder. Antistoffen zorgen voor een passieve immuniteit. Yvon: “Maar in biest zitten ook andere stoffen die helpen om de eigen actieve immuniteit sneller op te starten. Hoe meer biest een kalf gehad heeft, hoe meer het dier daarvan profiteert in de rest van zijn leven.”

Steeds IgG tellen
Van elke gekalfde koe wordt de brixwaarde van de biest bepaald, zowel van de eerste, tweede als derde melkbeurt. Yvon kijkt niet naar de liters biest die een kalf opneemt. Nee ze telt de antistoffen, dus de hoeveelheid IgG’s. Een kalf krijgt zo snel mogelijk na geboorte minimaal 200 tot 250 gram IgG binnen met de eerste voeding.
In biest met een brixwaarde van 22 zit ongeveer 50 gram IgG per liter. Dit betekent dus een minimale opname van 4 liter biest met de eerste voeding. Maar niet alle kalveren drinken 4 liter direct na geboorte. Om met minder liters toch de minimale hoeveelheid IgG’s in het kalf te krijgen, wordt biest met een lagere brixwaarde opgemengd met biest met een hoge brixwaarde en ingevroren. Om dit te realiseren en voldoende biest op voorraad te hebben, maken de melkveehouders gebruik van een Coloquick en een grote vriezer. 
Een Coloquick is als het ware een grote bak met warm water waarin biest geleidelijk opwarmt tot de juiste temperatuur in 20 a 25 minuten. Hierdoor kan er ook s’nachts in een relatief korte tijd een portie kwaliteitsbiest aan het pasgeboren kalf gegeven worden. In de vriezer heeft de Deurnese een indrukwekkende voorraad goede biest met een brix van 22 tot 32. Wanneer ze de voorraad aanvult, schrijft ze met stift de totale hoeveelheid IgG’s, de brixwaarde en het aantal liters op de zak.

Wel onderscheid
Hoewel elk kalf met de eerste voeding minimaal 200 gram IgG binnenkrijgt, maakt Yvon onderscheid tussen vaarsjes die op het bedrijf verder opgefokt worden en kalveren voor de handel. “Alle kalveren krijgen goede biest, maar de vaarsjes de beste”, zegt ze. Voor de vaarsjes streeft ze naar 400 gram IgG dat ze binnen een uur na de geboorte verstrekt. Ook de tweede en derde biestgift van de koe is volgens Yvon waardevol. Weliswaar heeft deze biest vaak een brix van onder de 20, maar in deze transitiemelk zitten levende cellen en veel vet wat helpt om de kalveren goed op te starten.
Dat ze onderscheid maakt tussen vaarsjes en stiertjes, vindt Yvon niet erg. “Individueel maak ik onderscheid, maar op bedrijfsniveau kan ik dat niet maken. Ik wil namelijk niet dat kalveren ziek worden en ziektekiemen zich door het bedrijf verspreiden. Daarom krijgen ook de jonge kalveren die het bedrijf verlaten met de eerste voeding de minimale hoeveelheid van 200 gram IgG. “Onze kalveren gaan naar een andere veehouder die daar weer een boterham mee moet verdienen. Het minste wat ik kan doen, is de kalveren de best mogelijke start geven”. 

Witte emmers
Naast voldoende biest is ook de hygiëne bij de melkwinning en -voeding belangrijk. Want als bijvoorbeeld de melkleiding van de minimelker vies is, of als de melk in een vieze emmer terechtkomt, dan explodeert de bacteriegroei waardoor de werking van antistoffen teniet wordt gedaan. Yvon maakt daarom gebruik van witte emmers voor de biestgift. “Het is een stukje bewustwording. Je ziet een verontreiniging eerder. Dan ga je er nog eens extra met de borstel doorheen. Iedereen op ons bedrijf weet dat deze emmers altijd helemaal schoon moeten zijn en alleen voor biest bestemd zijn.”
Ook wordt er op het melkveebedrijf gewerkt met handschoenen tijdens het melken en wordt de minimelker na elke melkbeurt grondig schoongemaakt met heet water en reinigingsmiddel. Als de hygiëne en de biestvoorziening goed geregeld zijn, kan er hard gevoerd worden, ervaart Yvon, zonder dat kalveren aan de diarree raken. De periode dat de kalveren melk krijgen, duurt bij de Branders maar liefst veertien weken, waarbij ze na twee dagen biest overschakelen op melkpoeder. In de melkperiode groeien ze gemiddeld 1.100 gram per dag.

Manier van werken
Als het om de biest gaat, is Yvon continu bezig met tellen van de IgG’s en beslist ze welke biest aan het kalf gegeven wordt en welke biest er wordt ingevroren. Kost dat niet veel tijd? “Misschien wel, maar het is ook een manier van werken. Bovendien krijg je er veel voor terug. Een ziek kalf kost ook veel tijd en als de kalveren die het bedrijf verlaten veel opbrengen is dat mooi meegenomen. Op jaarbasis tikt dat door in het financiële rendement.”

Lengte droogstand bepaalt brixwaarde

Als melkveehoudster en jongveespecialist is Yvon Manders elke dag in de weer met biestverstrekking. Op het eigen melkveebedrijf houdt ze sinds acht jaar van elke koe bij hoe hoog de brixwaarde van de biest is. Ze ervaart dat de droogstand van invloed is op de hoogte van de brixwaarde. Hoe langer de droogstand, hoe hoger de brixwaarde. Yvon: “Daarnaast is het genetisch bepaald. Een vaars met een hoge brixwaarde heeft ook als koe een hoge brixwaarde. Andersom geldt het ook.”