EU schrapt blauwtongvrije status, meldplicht blijft

Blauwtong had binnen de Europese diergezondheidsverordening de status van een zogenoemde C+D+E-ziekte. Daardoor konden lidstaten bestrijdingsprogramma’s opzetten om een officiële ziektevrije status te behalen. Nederland verloor die status in september 2023 na de uitbraak van blauwtong serotype 3 (BTV-3), die grote gevolgen had voor de veehouderij. 

Virus te wijdverspreid in Europa
Volgens de Europese Commissie en de lidstaten is bestrijding gericht op een vrijstatus niet langer realistisch. Dat komt doordat het virus zich eenvoudig verspreidt via knutten. De afgelopen jaren zijn in twintig Europese lidstaten besmettingen vastgesteld met verschillende varianten van het blauwtongvirus. Het gaat om de serotypen BTV-1, 3, 4, 5, 8 en 12. Door de aanpassing moeten handelsstromen van dieren binnen Europa eenvoudiger worden. 
Voor het nationaal beleid betekent dit  dat de focus voortaan komt te liggen op het beperken van de gevolgen van besmettingen. Volgens staatssecretaris Silvio Erkens zal de strategie daarom gericht zijn op het beheersen van de ernst van de besmettingen, bijvoorbeeld door vaccinatie en preventie van verspreiding door handelsbewegingen.

Nieuwe regels vanaf 15 juli
Per 15 juli krijgt blauwtong de status van een D+E-ziekte. Dat betekent dat specifieke handelsvoorwaarden blijven gelden voor gevoelige dieren en levende producten zoals sperma, embryo’s en eicellen. Hiermee wil de EU verspreiding via handel beperken. De meldplicht en monitoring van blauwtong blijven van kracht. Sommige aanvullende maatregelen verdwijnen echter. Zo vervalt de verplichting om transportmiddelen vooraf met biociden te behandelen.De nieuwe aanpak sluit aan bij de regels die gelden voor de ziekte epizoötische hemorragische (EHD). Daarbij gelden onder meer transportbeperkingen vanuit gebieden waar besmettingen zijn vastgesteld. In Nederland zijn in 2025 geen besmettingen met blauwtong vastgesteld. Uit monitoring blijkt ook dat het virus zich momenteel niet verspreidt. Dit komt door de hoge vaccinatiegraad en de natuurlijke immuniteit die veel dieren hebben opgebouwd na eerdere besmettingen.

Risico op uitbraken blijft
Toch blijft het risico op nieuwe uitbraken aanwezig. In omliggende landen kwamen vorig jaar nog besmettingen met BTV-3 en BTV-8 voor. Voor 2026 acht het ministerie de kans op nieuwe besmettingen in Nederland reëel. BTV-3 kan opnieuw gaan circuleren en andere BTV-varianten kunnen via diertransporten of verspreiding door insecten Nederland bereiken. Erkens roept veehouders op hun dieren te blijven vaccineren: “Vaccinatie kan een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van besmettingen.”