Nieuws

Geen meetbaar effect bufferstroken op waterkwaliteit

07 apr 2026 om 17:19uur

Bufferstroken langs watergangen hebben tot nu toe geen aantoonbaar effect op de waterkwaliteit. Dat blijkt uit een analyse van meetgegevens van acht waterschappen in Nederland waarover Stichting Agrifacts publiceert.

In plaats van een daling is er in 2023 en 2024 zelfs sprake van een toename van stikstof- en fosforconcentraties in het oppervlaktewater.

Verplichte bufferstroken
Sinds 1 maart 2023 zijn bufferstroken verplicht voor agrarische ondernemers. De maatregel maakt deel uit van het zevende Actieprogramma Nitraatrichtlijn en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Doel is het verminderen van afspoeling van nutriënten naar het oppervlaktewater. Tegelijkertijd werd ook gestart met de afbouw van de derogatie, waardoor minder dierlijke mest wordt uitgereden.
Vooraf werd verwacht dat deze maatregelen effect zouden hebben. Wageningen Environmental Research (WER) berekende in 2022 dat de stikstofbelasting naar het oppervlaktewater met 5 tot 10 procent zou kunnen afnemen en dat de fosforbelasting met circa 5 procent zou dalen.

Schommelingen mogelijk
it de praktijkmetingen blijkt echter een ander beeld. Gegevens van waterschappen Aa en Maas, Friesland, Hollands Noorderkwartier, Noorderzijlvest, Scheldestromen, Vallei en Veluwe, Vechtstromen en Zuiderzeeland laten geen daling zien. De metingen uit 2023 en 2024 zijn vergeleken met die uit 2021 en 2022. Daarbij moet worden aangetekend dat jaarlijkse schommelingen mogelijk zijn, bijvoorbeeld door weersinvloeden. Toch zou een structureel effect van de maatregelen zichtbaar moeten zijn als deze substantieel bijdragen aan verbetering van de waterkwaliteit.
Dat effect blijft vooralsnog uit. Integendeel, de gemiddelde concentraties stikstof en fosfor laten een stijgende lijn zien. Deze bevindingen sluiten aan bij metingen van het RIVM en het Meetnet Effecten Mestbeleid, waar eveneens nog geen positief effect van bufferstroken en de afbouw van derogatie is vastgesteld.

Vragen rondom effectiviteit
De resultaten roepen vragen op over de effectiviteit van de maatregel, die sinds de invoering heeft geleid tot het onttrekken van tienduizenden hectares landbouwgrond aan productie. Vooralsnog lijkt het beoogde effect op de waterkwaliteit uit te blijven.