Eigen kalveren afmesten kan, maar niet voor iedereen

Tijdens de RMV in Gorinchem hielden de voerfirma’s Voergroep Zuid en Denkavit een symposium over dit thema. Het doel: melkveehouders inzicht geven in wat er komt kijken bij het zelf afmesten van kalveren. De belangrijkste randvoorwaarde werd meteen aangegeven: er moet stalruimte beschikbaar zijn. Omdat het per bedrijf meestal gaat om vijftig tot honderd kalverenplaatsen, is investeren in een nieuwe stal voor dit aantal dieren niet interessant. Ook voldoende mestplaatsingsruimte is handig. Want met de huidige hoge mestkosten gaat er veel rendement verloren als alle mest moet worden afgezet.

Twee keuzes
Melkveehouders hebben twee keuzes. Ze kunnen hun stierkalveren en overtollige vaarskalveren aanhouden voor de productie van oud rosé (slachtleeftijd acht tot twaalf maanden) of jong rund (slachtleeftijd boven een jaar). Afmesten voor jong rosé (slachtleeftijd jonger dan acht maanden) ligt niet voor de hand. Het voerschema voor deze categorie is dermate intensief dat dit is weggelegd voor gespecialiseerde kalverbedrijven. Oud rosé kan prima met zwartbonte kalveren. Wordt er volop geïnsemineerd met Belgisch Blauw, dan is jong rund ook een optie. Klaas Wiersema van Voergroep Zuid adviseert om de dieren voor de categorie jong rund niet ouder te laten worden dan veertien, hooguit vijftien maanden. Belgisch Blauwe vaarzen groeien vanaf die leeftijd minder hard. Het financieel rendement neemt dan af. 
Om te voldoen aan wettelijke certificeringscriteria kan jong rund meelopen met de eisen die gesteld worden binnen IKB Rund. Voor oud rosé is aansluiten bij SKV (Stichting Kwaliteitsgarantie Vleeskalverhouderij) een vereiste. Dit kost 5 euro per kalf en is daarmee duurder dan IKB Rund. Daarnaast gelden er strengere eisen aan bijvoorbeeld ongediertebestrijding en het nemen van watermonsters. De totale kosten die gemaakt worden voor SKV lopen daarmee op tot 10 euro per kalf. Voordeel is wel dat rosés in een kalverslachterij geslacht mogen worden. De slachtkosten van een rosékalf zijn lager dan die van een rund en de uitbetaalkosten liggen hoger. Dit laatste komt door een andere slachtprocedure van kalveren en een andere gewichtsbepaling.

Aparte huisvesting
De eerste drie maanden kunnen de stierkalveren en overtollige vaarzen samen gehouden worden met het jongvee. Daarna is aparte huisvesting aan te raden waarbij de stieren en afmestvaarzen in aparte hokken staan. Voldoende hoge hekken zijn daarbij nodig (minimaal 1,50 meter) om te voorkomen dat stieren op een hek blijven hangen bij een poging naar een ander hok te springen. Dit kan namelijk leiden tot sterfte van het dier. Voor oud rosé geldt een minimale ruimte van 2 vierkante meter per kalf. Voor jong rund houdt Wiersema ook 2 vierkante meter roosterruimte per kalf aan, waarbij ze boven acht maanden ook over ligboxen zouden kunnen beschikken.
Misschien wel het belangrijkste onderdeel van het afmesten van eigen kalveren is de gezondheid van de dieren. Meer kalveren houden, betekent ook een hogere infectiedruk op het bedrijf. Vooral de kans op diarree en longziekten bij de jongste dieren neemt toe. Wiersema geeft aan dat dit niet onderschat mag worden. Een veehouder verdient zijn inkomen met het melken van koeien. De gezondheid van de nieuwe generatie melkkoeien mag niet lijden onder een hogere infectiedruk. Voldoende ruimte voor de jongste kalveren en een protocollaire aanpak zijn gewenst.

Arbeid en afzet
Omdat alle kalveren tot en met drie maanden bij elkaar gehuisvest kunnen worden, valt de extra arbeid mee, stelt Wiersema. “Je besteedt toch tijd aan het jongvee en pakt de andere kalveren mee.” In de afmestfase, waar de kalveren vooral een mais/brokrantsoen krijgen is de arbeid hooguit een half uur per dag. Op dit moment is het vlees van rosékalveren en jong rund erg gewild met prijzen van 6 euro en per kilo en hoger. Afzet kan via de reguliere kalver- en rundveeslachthuizen of via kleine grossiers met eigen vleesconcepten. Rendementen zijn sterk afhankelijk van de bedrijfssituatie. Om een richting te geven houdt Wiersema het op een saldo van 95 euro voor een oud rosékalf en 145 euro voor een jong rund. Mestafzet is daarbij meegeteld. “Een jong rund blijft langer op het bedrijf. Als je dat met elkaar verrekend, is het rendement van beide categorieën gelijk.”

Stieren zijn gevoeliger voor longziekten

Melkveehouder Johan Verstegen runt samen met zijn vrouw en schoonouders in Beugen (NBr) een melkveehouderij. Sinds enkele jaren houdt hij ook rosékalveren. Het ondereind van de roodbonte koeien (MRY/Fleckvieh) wordt geïnsemineerd met een Belgisch Blauwe stier. Alle roodbonte stieren en Belgische Blauwen (vaarzen en stieren) blijven op het bedrijf en groeien in negen tot elf maanden uit tot rosékalf. In de zomermaanden – als de prijs van nuka’s op zijn hoogst is – verkoopt hij de kalveren direct na geboorte. “Dat is interessanter dan zelf houden.”
De kalveren worden gehouden in een oude varkensstal waar de zijgevel er uit is gehaald. In deze openfrontstal staan alle jongste kalveren in groepen van zes. Belangrijk is volgens hem dat de dieren gezond blijven. “Stieren zijn iets gevoeliger voor longziekten dan vaarskalveren. Daarom worden alle kalveren (jongvee en rosé) gevaccineerd tegen pinkengriep. Om de arbeid te verlichten, voert hij melk met een milktaxi. “We zijn gestart met het aanmaken van melk in emmers, maar dat kost veel tijd.”
De rendementen zijn goed. Het saldo ligt op 140 euro per kalf. Daarbij rekent Verstegen met 15 euro voor de afzet van 1 kuub mest. Zou hij hiervoor 25 euro rekenen á 4 kuub, dan zakt het saldo naar 100 euro.

Foto: Johan Verstegen