Financieel sterke melkveebedrijven halen meer inkomsten buiten melkgeld

Voor de analyse is gekeken naar financiële prestaties en verschillende duurzaamheidsindicatoren. Vervolgens is de 10 procent bedrijven geselecteerd die op beide terreinen bovengemiddeld presteren. Deze kopgroep is vergeleken met de overige melkveebedrijven. Bij de financiële beoordeling is onder meer gekeken naar de Ebitda, die een beeld geeft van het resultaat uit de dagelijkse bedrijfsvoering vóór rente, belastingen en afschrijvingen. Ook de marge na vervangingsinvesteringen is meegenomen. De duurzaamheidsprestaties zijn beoordeeld aan de hand van gegevens uit de KringloopWijzer, waaronder prestaties op het gebied van klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn.

Een bredere inkomstenbasis kan bedrijven bovendien minder afhankelijk maken van schommelingen in de melkprijs.

Meer inkomsten naast melk
Een duidelijk verschil tussen beide groepen zit in de inkomsten buiten het melkgeld. Gemiddeld bedragen de overige opbrengsten bij alle onderzochte melkveebedrijven ruim 5 euro per 100 kilogram melk. Bij de kopgroep is dat ruim 9 euro per 100 kilogram melk. Daarmee liggen deze inkomsten ruim 65 procent hoger. Het gaat bijvoorbeeld om inkomsten uit energieproductie, verhuur, zelfzuivelen, recreatie, vleesproductie en vergoedingen voor maatschappelijke prestaties. Een bredere inkomstenbasis kan bedrijven bovendien minder afhankelijk maken van schommelingen in de melkprijs. Ook activiteiten rond duurzame energie, biodiversiteit en waterbeheer kunnen mogelijkheden bieden om maatschappelijke prestaties economisch te benutten.

Extensiveren leidt volgens de analyse echter niet automatisch tot betere financiële prestaties.

Lagere melkproductie per hectare
De bedrijven die financieel en duurzaam goed presteren, hebben gemiddeld ook een extensievere bedrijfsvoering. De melkproductie bedraagt bij deze bedrijven iets minder dan 13.000 kilogram per hectare. Bij de overige bedrijven is dat gemiddeld ruim 20.000 kilogram per hectare. Een extensievere bedrijfsvoering kan voordelen bieden doordat bedrijven meer voer op eigen grond kunnen produceren en minder mest hoeven af te voeren. Ook kan meer grond per dier mogelijkheden bieden voor biodiversiteit.
Extensiveren leidt volgens de analyse echter niet automatisch tot betere financiële prestaties. Binnen de kopgroep gaat de extensievere bedrijfsvoering vaak samen met andere keuzes, zoals aanvullende bedrijfsactiviteiten, deelname aan een marktconcept of biologische productie. Het verdienmodel moet dus aansluiten bij de extensievere bedrijfsvoering.

Hogere financiering koplopers
Opvallend is dat de financieel en duurzaam best presterende bedrijven gemiddeld juist meer financiering per kilogram melk hebben. Het financieringsniveau ligt bij de kopgroep ongeveer 60 procent hoger dan bij de overige bedrijven en bedraagt gemiddeld meer dan 2 euro per kilogram melk. Dat lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig, omdat een hogere schuldpositie doorgaans wordt geassocieerd met een groter financieel risico. Een mogelijke verklaring is dat de koplopers meer kapitaal hebben geïnvesteerd in landbouwgrond en andere zaken die onderdeel zijn van hun bedrijfsstrategie. De uitkomsten suggereren daarmee dat niet alleen de hoogte van de financiering van belang is, maar ook waarvoor het geleende geld wordt ingezet en welk rendement de investering oplevert.

Biologische productie is geen voorwaarde om goed te scoren. Het merendeel van de bedrijven in de kopgroep heeft een gangbare bedrijfsvoering.

Biologische bedrijven in kopgroep
Ook biologische melkveebedrijven zijn relatief sterk vertegenwoordigd onder de bedrijven die financieel en duurzaam bovengemiddeld presteren. De meerprijs voor biologische melk kan daarbij bijdragen aan het financiële resultaat. Biologische productie is echter geen voorwaarde om goed te scoren. Het merendeel van de bedrijven in de kopgroep heeft een gangbare bedrijfsvoering. Wel komen biologische bedrijven naar verhouding vaker in de kopgroep voor.

Geen vaste route naar succes
De onderzoekers benadrukken dat uit de analyse geen directe oorzaak-gevolgrelaties kunnen worden afgeleid. Zo kan niet worden geconcludeerd dat extensiveren, meer lenen of het ontwikkelen van nevenactiviteiten automatisch leidt tot betere financiële en duurzaamheidsprestaties. Wel laat de vergelijking zien welke kenmerken relatief vaak voorkomen bij bedrijven die op beide terreinen goed presteren. Vooral de combinatie van een breder verdienmodel, een extensievere bedrijfsvoering en investeringen die aansluiten bij de bedrijfsstrategie valt daarbij op.